Dosya ve Batarya

Diskinizdeki Gereksiz Dosyaları Silme

Diskin dolması, bilgisayarın yavaşlamasının en sık ama en az fark edilen nedenlerinden biridir. İşletim sistemi geçici dosyaları yazmak, sanal bellek (swap) alanı açmak ve güncellemeleri indirmek için boş alana ihtiyaç duyar. Bu alan kritik seviyeye indiğinde, işlemcisi güçlü bir makine bile takılmaya başlar. İyi haber şu: çoğu diskte silinmesi tamamen güvenli olan, sadece nerede durduğunu bilmediğiniz için birikmiş yüzlerce megabayt hatta gigabaytlarca veri vardır.

Önce ölçün: yeri kim yiyor?

Rastgele dosya silmek yerine, hangi kategorinin ne kadar yer kapladığını görmek gerekir. Tipik bir kişisel bilgisayarda dağılım kabaca şu gruplara ayrılır:

Kategori Ne içerir? Silmek güvenli mi?
Tarayıcı önbelleği Resimler, betikler, site verileri Evet, sadece siteler ilk açılışta biraz yavaşlar
Geçici (temp) dosyalar Kurulum artıkları, yarım kalan indirmeler Evet
Çöp kutusu / Geri Dönüşüm Kutusu Sildiğinizi sandığınız dosyalar Evet, içine bakmak şartıyla
Eski güncelleme yedekleri Windows.old, sistem güncelleme paketleri Genelde evet, sistem stabilse
Uygulama önbelleği Müzik/video akışı, harita, mesajlaşma verileri Evet, ama offline içerik gidebilir
Kişisel dosyalar Video, kurulum dosyaları, arşivler Dikkat: önce yedek

Adım adım depolama alanı temizle: cache ve geçici dosyalar

  1. Disk kullanım haritasını çıkarın. Windows'ta Ayarlar > Sistem > Depolama, macOS'ta Apple menüsü > Bu Mac Hakkında > Depolama bölümü kategorilere göre bir döküm verir. Bu ekran "Diğer" veya "Sistem verileri" gibi belirsiz başlıklar gösterirse, klasör boyutlarını görsel olarak haritalayan ücretsiz araçlar (WinDirStat, TreeSize, GrandPerspective) çok daha net bir tablo sunar.
  2. Çöp kutusunu boşaltmadan önce içine bakın. Yanlışlıkla atılmış bir belge burada olabilir. Kontrol ettikten sonra boşaltın. Windows'ta Geri Dönüşüm Kutusu'nun ayarlarından ayrılan maksimum alanı da düşürebilirsiniz.
  3. İşletim sisteminin kendi temizleyicisini kullanın. Windows'ta "Disk Temizleme" veya Depolama Duyarlılığı (Storage Sense), macOS'ta Depolama ekranındaki öneriler bölümü işi büyük ölçüde halleder. Windows'ta "Sistem dosyalarını temizle" düğmesine bastığınızda listeye eski güncelleme dosyaları ve Windows.old klasörü de eklenir; en büyük kazanç genellikle buradan gelir.
  4. Tarayıcı önbelleğini temizleyin. Chrome, Edge, Firefox ve Safari'de Ctrl+Shift+Delete (Mac'te Cmd+Shift+Delete) kısayolu ilgili pencereyi açar. Burada "Önbelleğe alınmış görüntüler ve dosyalar" seçeneğini işaretleyin; şifreleri ve çerezleri işaretlemeyin, aksi halde tüm sitelerden çıkış yaparsınız. Şifreleri bir yöneticide tutuyorsanız bu risk ortadan kalkar zaten.
  5. Uygulama önbelleklerini tek tek gözden geçirin. Mesajlaşma uygulamaları, gönderilen ve alınan tüm medyayı diskte tutar. Müzik ve dizi uygulamalarının indirilmiş içerikleri de sessizce büyür. Telefonda Ayarlar > Depolama listesi uygulamaları boyuta göre sıralar; Android'de tek tek "Önbelleği temizle" seçeneği vardır, iOS'ta ise uygulamayı "boşalt" veya yeniden kur mantığı geçerlidir.
  6. İndirilenler klasörünü boşaltın. Burası çoğu makinede en verimsiz kullanılan alandır: kurulum dosyaları, aynı PDF'in beş kopyası, açılmış ZIP arşivlerinin orijinalleri. Kurulumu bitmiş .exe, .msi ve .dmg dosyalarını tutmanın anlamı yoktur, gerektiğinde tekrar indirilir.
  7. Yinelenen ve büyük dosyaları ayıklayın. Boyuta göre sıralayıp 500 MB üzerindeki her şeye tek tek bakın. Videolar ve sanal makine görüntüleri buradan çıkar. Aynı fotoğrafın "kopya (1)" versiyonları tipik olarak dosya düzeni bozuk klasörlerde birikir; kalıcı çözüm düzenli bir klasör yapısı kurmaktır.
  8. Kullanmadığınız programları kaldırın. Sadece uygulamanın kendisi değil, beraberindeki önbellek ve veri klasörleri de gider. Kaldırma işlemini güvenli yapmanın kendine özgü kuralları var; sistem bileşenlerine dokunmamak bunların başında geliyor.
  9. Bulut senkronizasyonunu akıllı kullanın. OneDrive, iCloud ve Google Drive'ın "isteğe bağlı dosyalar" özelliği, dosyayı bulutta tutup diskte sadece bir yer tutucu bırakır. Arşiv niteliğindeki klasörler için bu tek başına gigabaytlar kazandırır.
  10. Sonucu doğrulayın. Temizlik sonrası boş alanı not edin ve bilgisayarı bir kez yeniden başlatın. Hedef, sistem diskinde en az %10-15 boş alan bırakmaktır; SSD'ler yazma performansı için bu paya ihtiyaç duyar.

Sık yapılan hatalar