Dosya ve Batarya

Bilgisayara Program Kurma Adımları

Bir programı kurmak, dışarıdan bakıldığında "İleri, İleri, Bitir" tuşlarına basmaktan ibaret görünür. Oysa o üç tıklamanın arasında sisteminize yazılan onlarca dosya, kayıt defteri kaydı, otomatik başlatma girdisi ve bazen de hiç istemediğiniz bir tarayıcı eklentisi vardır. Aşağıdaki adımlar, indirdiğiniz bir installer dosyasını değerlendirmekten kurulum sonrası kalıntıları temizlemeye kadar tüm süreci sırayla ele alıyor.

Önce Kaynağı Seçin: Üç Kurulum Yolunun Karşılaştırması

Aynı programı genellikle birden fazla yoldan kurabilirsiniz ve bu yolların risk profilleri belirgin şekilde farklıdır.

Kaynak Güvenlik Güncelleme Sürüm tazeliği
İşletim sistemi mağazası (Microsoft Store, App Store) Yüksek: paketler imzalı ve izole çalışır Otomatik Bazen geride kalır
Üreticinin resmî web sitesi Orta-yüksek: adres doğruysa güvenli Programın kendi kontrolünde En güncel
Üçüncü parti "indirme siteleri" Düşük: paket yeniden ambalajlanmış olabilir Yok veya yanıltıcı Değişken, çoğu zaman eski

Pratik kural: mağazada varsa mağazadan, yoksa doğrudan üreticinin sitesinden indirin. Arama motorunun ilk sonucu her zaman resmî site değildir; reklam etiketli sonuçlar ve benzer yazımlı alan adları en sık düşülen tuzaktır.

Adım Adım Kurulum

  1. Sistem gereksinimlerini karşılaştırın. İşletim sistemi sürümü (Windows 10/11, macOS sürümü), 64 bit mi 32 bit mi olduğu, gereken boş disk alanı ve RAM. Modern programların büyük bölümü artık yalnızca 64 bit sunuluyor; eski bir makinede 32 bit sürüm aramanız gerekebilir.
  2. Doğru yazılım paketini indirin. Aynı sayfada birden fazla dosya olabilir: "Installer", "Portable", "Beta", "MSI". Yeni başlıyorsanız kararlı (stable) sürümün standart installer'ını seçin.
  3. Dosyayı inceleyin. Uzantı Windows'ta .exe veya .msi, macOS'ta .dmg veya .pkg olmalı. Beklediğiniz 80 MB'lık paket yerine 400 KB'lık bir dosya indiyse, elinizde büyük olasılıkla ek yazılım da yüklemeye çalışan bir "indirme yöneticisi" var. Dosya adında ".exe.zip" veya ".pdf.exe" gibi çift uzantı görürseniz silin.
  4. Kurulumdan önce hızlı bir kontrol yapın. Dosyaya sağ tıklayıp özelliklerinden dijital imzayı görebilirsiniz: yayımcı adı, sitedeki şirket adıyla eşleşmeli. İmzasız paketler otomatik olarak zararlı değildir ama şüphe payını artırır.
  5. Kurulumu başlatın ve okuyun. "Yönetici olarak çalıştır" yalnızca gerektiğinde kullanılmalı; Windows'un izin penceresi çıktığında programın adına bakın. Beklemediğiniz bir isim görürseniz iptal edin.
  6. "Özel/Gelişmiş" kurulumu tercih edin. Bu tek tercih, istenmeyen yazılımların büyük kısmını engeller. Önerilen (Express) kurulumda ek araç çubukları, arama motoru değişiklikleri ve "sistem hızlandırıcı" programlar önceden işaretli gelir; özel kurulumda bu kutuları görüp temizleyebilirsiniz.
  7. Kurulum konumunu bilinçli belirleyin. Varsayılan C:\Program Files çoğu durumda doğru seçimdir. SSD'niz küçük ve ikinci bir diskiniz varsa büyük programları oraya kurmak mantıklıdır; ancak sistem diskinin dolmasıyla ilgili sorunlar için önce gereksiz dosya temizliği yapmak daha kalıcı bir çözümdür.
  8. Ek bileşenlere dikkat edin. Bazı programlar .NET, Visual C++ Redistributable veya Java gibi çalışma zamanı bileşenleri ister. Bunlar meşru ve gereklidir; installer'ın kendisi kurar.
  9. Kurulum sonrası ayarları gözden geçirin. "Windows ile birlikte başlat", "masaüstü kısayolu oluştur", "varsayılan tarayıcı yap" gibi seçenekleri gerçekten istiyor musunuz? Otomatik başlatan program sayısı arttıkça açılış süresi belirgin biçimde uzar.
  10. Bir geri dönüş noktası bırakın. Sürücü, sistem aracı veya güvenlik yazılımı gibi derine dokunan kurulumlardan önce Windows'ta sistem geri yükleme noktası oluşturmak, sorun çıktığında saatler kazandırır. Önemli belgelerinizin yedeği zaten hazır olmalı.

Kaldırma ve Kalıntı Temizliği

Programı silmek, kurmanın simetriği değildir; her zaman arkada bir şeyler kalır.

  1. Windows'ta Ayarlar > Uygulamalar listesinden kaldırın; masaüstündeki kısayolu silmek programı kaldırmaz.
  2. macOS'ta uygulamayı Çöp Kutusu'na taşımak yeterlidir, ancak ~/Library/Application Support ve ~/Library/Preferences altında ayar klasörleri kalır.
  3. Kaldırma sonrası C:\Program Files, C:\Program Files (x86) ve %AppData% altında programın adını taşıyan klasörler varsa elle silebilirsiniz.
  4. Kayıt defterine dokunmadan önce iki kez düşünün. Otomatik "registry cleaner" araçlarının kazancı ölçülebilir düzeyde küçük, riski ise gerçektir. Bir gigabaytlık kazanç arıyorsanız geçici dosyalar ve indirilenler klasörü çok daha verimli hedeflerdir.

Sık Yapılan Hatal

Bunlar da ilginizi çeker